Bekkeninstabiliteit behandelen: zo herstelt u stap voor stap

Bekkeninstabiliteit behandelt u het best met fysiotherapie die drie dingen samenbrengt: heldere uitleg, een goede balans tussen belasting en rust, en oefeningen die op uw situatie zijn afgestemd. Dat is ook wat de Europese richtlijn voor bekkenpijn aanbeveelt: goede informatie en geruststelling, individuele oefeningen tijdens de zwangerschap en een individueel behandelprogramma met meerdere onderdelen voor andere patiënten. Een algemeen oefenfilmpje kan dat niet bieden, omdat het niet weet hoeveel uw bekken op dit moment aankan. Bij Salbar Fysiotherapie heeft u geen verwijzing van de huisarts nodig, duurt een sessie 50 minuten en krijgt u uitleg in het Nederlands, Engels of Russisch. Dat helpt veel als u als expat uw klachten precies wilt kunnen beschrijven.
Kort samengevat
Bekkeninstabiliteit, ook wel bekkenpijn genoemd, geeft pijn bij het schaambeen, onder in de rug, rond het stuitje of in de lies. Typisch is pijn bij het starten van een beweging.
De kern van de behandeling is de balans tussen belasting en belastbaarheid herstellen. Daarnaast doet u stabilisatieoefeningen die gericht zijn op samenwerking van de spieren, niet in de eerste plaats op kracht.
Na de bevalling verdwijnt de pijn bij veel vrouwen vanzelf. Volgens de Nederlandse fysiotherapierichtlijn wacht u in de eerste vier tot zes weken met actief oefenen.
Houdt de pijn langer aan of wordt hij erger, dan begeleidt een fysiotherapeut u naar meer activiteit, met een opbouw in tijd en duidelijke doelen.
Bij Salbar Fysiotherapie kunt u zonder verwijzing terecht, voor een eerste bezoek van € 130.
Inhoudsopgave
Wat is bekkeninstabiliteit precies?
Uw bekken is een ring van botten. Voor zitten de twee helften aan elkaar vast bij de symfyse, de kraakbeenverbinding ter hoogte van het schaambeen. Achter sluiten ze aan op het heiligbeen, onder in de rug. Deze verbindingen worden normaal gesproken stevig bij elkaar gehouden door banden en spieren.
Het woord ‘instabiliteit’ doet denken aan een bekken dat ‘los’ zit. In de praktijk gaat het meestal om pijn die ontstaat doordat de belasting op het bekken groter is dan wat het op dat moment aankan. Daarom spreken behandelaars vaak liever van bekkenpijn of zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn. De klachten komen het vaakst voor tijdens en na de zwangerschap, maar ook mannen en vrouwen die niet zwanger zijn geweest, kunnen pijn in en rond het bekken krijgen, bijvoorbeeld na een val, door een sportblessure of door lang zitten of staan.
Herkent u deze klachten?
Volgens de patiëntenfolder van Erasmus MC over bekkenpijn en zwangerschap zijn dit de bekende klachten:
Pijn midden voor in het bekken, op of rond het schaambeen, die kan uitstralen naar de lies en de binnenkant van het bovenbeen.
Pijn links en/of rechts onder in de rug, ter hoogte van de ‘kuiltjes’, soms uitstralend naar bil, lies of de achterkant van het bovenbeen.
Pijn rond het stuitje.
Startpijn: pijn op het moment dat u een beweging begint, zoals opstaan uit een stoel, omdraaien in bed of de eerste stappen zetten.
De pijn neemt vaak toe als u moe bent en bij schokkerige bewegingen. Veel mensen merken het bij traplopen, in en uit de auto stappen, op één been staan bij het aankleden of bij het tillen van een kind.
Herkent u deze klachten maar twijfelt u of ze wel van het bekken komen? Een fysiotherapeut kan dit met gericht onderzoek uitzoeken. Pijn onder in de rug kan bijvoorbeeld ook uit de rug zelf komen. Meer daarover leest u in ons artikel over fysiotherapie bij rugpijn.
Waarom ontstaat bekkenpijn?
Tijdens de zwangerschap werken er volgens Erasmus MC meerdere factoren tegelijk:
Onder invloed van zwangerschapshormonen worden de verbindingen tussen de bekkenbeenderen soepeler, meestal vanaf ongeveer de 20e week.
De groeiende baarmoeder zorgt voor meer belasting.
Uw houding verandert, en daarmee de stand van rug en bekken. Daardoor wordt er meer vanaf de zijkanten aan de symfyse getrokken.
Vaak is de balans tussen belasting en belastbaarheid verstoord. Belasting is alles wat u van uw lichaam vraagt: lopen, tillen, zitten, zorgen voor een gezin, werken. Belastbaarheid is wat uw lichaam op dat moment aankan. Herstel draait erom die twee weer met elkaar in evenwicht te brengen.
Buiten de zwangerschap gaat het om hetzelfde principe. Spieren rond bekken, buik en heupen die niet goed samenwerken, een eenzijdige houding op het werk of een te snelle opbouw in de sport kunnen het bekken meer laten opvangen dan goed voor het is.
Wat doet een fysiotherapeut bij bekkeninstabiliteit?
Een goede behandeling volgt een vaste lijn, maar wordt in elke stap aangepast aan u. Zo ziet die lijn eruit.

1. Onderzoek: waar komt de pijn vandaan?
De fysiotherapeut vraagt hoe de klachten zijn ontstaan, wanneer ze erger worden en wat u in het dagelijks leven niet meer goed lukt. Daarna volgt lichamelijk onderzoek van bekken, rug en heupen. Waar het vaak misgaat als u het zelf probeert: u traint de verkeerde spieren of te zwaar, omdat de oorzaak niet duidelijk is. Bij Salbar Fysiotherapie duurt een sessie 50 minuten. Dat geeft ruimte om uw verhaal rustig te bespreken en om goed te onderzoeken.
2. Uitleg en geruststelling
Dit klinkt eenvoudig, maar de Europese richtlijn noemt het als eerste onderdeel van de behandeling. Wie begrijpt waarom het pijn doet, beweegt met meer vertrouwen en minder angst. Voor expats speelt hier ook taal mee: als u uw klachten in uw eigen taal kunt uitleggen, mist uw behandelaar geen details. Wij behandelen in het Nederlands, Engels en Russisch.
3. Belasting doseren
Erasmus MC vat het zo samen: beweging is nodig om uw spieren sterk te houden, rust is belangrijk om banden en kapsels te sparen. Houdt de pijn na een inspanning lang aan of duurt het herstel lang, respecteer dan uw pijngrenzen, want anders worden de klachten erger. Samen met uw fysiotherapeut kijkt u hoe lang u kunt lopen, staan of zitten voordat de pijn opspeelt. Daar stemt u uw dag op af.
4. Stabilisatieoefeningen
Het doel is dat de spieren die het bekken stabiel houden op het juiste moment en met de juiste kracht samenwerken. De KNGF-richtlijn zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn, de praktijkrichtlijn van de Nederlandse beroepsvereniging voor fysiotherapeuten, zegt het duidelijk: het gaat om coördinatie, niet in de eerste plaats om spierkracht. Wie op eigen houtje zware buikspieroefeningen gaat doen, belast het bekken vaak juist meer.
5. Activiteiten stap voor stap opbouwen
U bouwt uw dagelijkse activiteiten, werk en sport op volgens een vooraf afgesproken tijdsduur. Zo weet u steeds wat de volgende stap is. Daarbij horen doelen voor de korte en de lange termijn, die u samen met uw fysiotherapeut opstelt.
6. Aanvullende behandeling waar die past
Naast oefentherapie kan uw behandelplan onderdelen bevatten die u helpen bewegen met minder spanning, zoals medische massage of kinesiotaping. Uw fysiotherapeut bekijkt per persoon wat past. Werkt u veel zittend of staand, dan helpt een ergonomieconsult om uw werkplek zo in te richten dat uw bekken minder te verduren krijgt.
Bekkenpijn tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap beveelt de Europese richtlijn individuele oefeningen aan. Pijnstillende medicatie is volgens dezelfde richtlijn niet bedoeld voor zwangere vrouwen. Neemt u toch iets in, overleg dat dan altijd met uw verloskundige, gynaecoloog of huisarts.
In de praktijk betekent dit dat u leert om dagelijkse bewegingen anders te doen: met de knieën tegen elkaar omdraaien in bed, de benen samen houden als u in de auto stapt, de last verdelen over de dag en op tijd pauze nemen. Het helpt om bij te houden wanneer de pijn opspeelt. Zo ziet u patronen en kunt u uw dag beter plannen. Een hulpmiddel daarvoor is een weekplanner voor rugpijn tijdens de zwangerschap. Neem uw aantekeningen mee naar uw afspraak, dan kan uw fysiotherapeut uw programma er nauwkeurig op afstemmen.
Bekkenpijn na de zwangerschap: herstel per fase
Goed nieuws eerst: volgens de KNGF-richtlijn verloopt zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn in de eerste weken na de bevalling meestal heel gunstig. De richtlijn geldt voor bekken- en lage rugpijn die tijdens de zwangerschap of tot maximaal negen maanden na de bevalling is ontstaan. Het herstel ziet er volgens de richtlijn zo uit:
Fase | Wat de richtlijn adviseert |
Eerste dagen van het kraambed | Kortdurende fysiotherapie gericht op weer in beweging komen kan een goede aanvulling zijn |
Eerste weken | De klachten nemen bij de meeste vrouwen vanzelf af; fysiotherapie is dan meestal niet nodig |
Pijn wordt na drie weken erger | Fysiotherapie is aangewezen: uitleg, geruststelling, meer zelfredzaamheid en begeleiding naar meer activiteit |
Eerste vier tot zes weken | Over het algemeen nog geen actieve oefentherapie |
Daarna | Actief oefenen in stappen, met stabilisatieoefeningen en een opbouw van activiteiten in tijd |
De stabilisatieoefeningen na de bevalling bouwt u volgens de richtlijn op in drie fasen:
Ademhalen, aanspannen en ontspannen. U leert de diepe stabiliserende spieren voelen en weer loslaten.
Combineren met houdingen en bewegingen. Dezelfde aanspanning, maar nu in verschillende houdingen en tijdens eenvoudige bewegingen.
Spanning opbouwen tijdens een handeling. U spant de spieren gericht aan op het moment dat u iets doet, bijvoorbeeld als u uw baby uit de wieg tilt.
Waar het vaak misgaat: te vroeg te veel willen, zoals hardlopen of zware buikspieroefeningen omdat u ‘weer in vorm’ wilt komen. Of juist te lang stilzitten uit angst. Een fysiotherapeut helpt u het juiste moment en tempo te vinden. Zijn er naast de pijn ook klachten als urineverlies, ontlastingsproblemen of een zwaar gevoel in de onderbuik? Bespreek die dan met uw huisarts of verloskundige. Volgens de KNGF-informatie over bekkenfysiotherapie vallen die onder bekkenfysiotherapie, een eigen vakgebied voor de bekkenbodem.
Oefeningen die bij uw herstel horen
De oefeningen hieronder komen uit het oefenprogramma van het St. Antonius Ziekenhuis. Ze laten zien hoe rustig en precies goede bekkenoefeningen zijn. Doe ze zonder pijn en vraag uw fysiotherapeut of ze bij uw fase passen, zeker na een bevalling.
De basisregels volgens het oefenblad van het St. Antonius:
Trek uw navel een beetje in. Zo spant u de diepe dwarse buikspier aan, op ongeveer 30% van uw maximale kracht.
Maak uw rug een beetje hol.
Doe de oefening zonder dat uw onderrug beweegt.
Oefen langzaam en rustig, en blijf doorademen.
Stabilisatieoefening. Ga op handen en knieën, op uw zij of op uw rug liggen. Trek uw navel of onderbuik in zonder uw bekken te kantelen. Span één keer maximaal aan om te voelen welke spieren het zijn en herhaal daarna met ongeveer 30% van die kracht. Gaat dit goed, maak het dan zwaarder: til met een stabiel bekken een arm op, schuif een voet weg, strek een knie of laat beide knieën rustig naar links en rechts zakken.
Bruggetje voor rug- en bilspieren. Lig op uw rug met gebogen knieën. Til uw bekken van de grond zonder het achterover te kantelen, houd drie tellen vast en laat rustig zakken. Zwaarder maken kan door langer boven te blijven of uw voeten verder weg te zetten.
Conditie. Wandelen, fietsen en zwemmen noemt het St. Antonius als goede manieren om uw conditie te verbeteren. Begin met korte stukken en bouw op in tijd.
Het verschil tussen oefenen met en zonder begeleiding zit in de details: hoeveel u aanspant, of uw bekken echt stil blijft en wanneer u de oefening zwaarder maakt. Die fijne afstemming is precies wat een fysiotherapeut bij elke afspraak controleert en bijstuurt. Wilt u thuis oefenen met begeleiding op afstand? Ons online oefenprogramma kost € 55 per 4 weken.
Bekkenkanteling: wat is het en kunt u het corrigeren?
Met bekkenkanteling bedoelen we de stand van het bekken: meer naar voren gekanteld, met een hollere onderrug, of meer naar achteren, met een vlakkere onderrug. Ieder mens heeft een eigen stand, en de stand verandert als u beweegt. Een kanteling is op zich dus geen ziekte.
Het wordt pas belangrijk als de stand vastzit en samengaat met pijn. Bijvoorbeeld door urenlang zitten, door een veranderde houding tijdens de zwangerschap of door een eenzijdige belasting in de sport of de dans. Dan helpt het niet om alleen ‘rechtop te staan’. Wat wel helpt, is weer leren bewegen en zelf de controle over uw bekken krijgen: kantelen als dat nodig is, en stabiel houden als dat nodig is. Dat is precies wat de stabilisatieoefeningen hierboven trainen. Daarom is in de oefeningen telkens zo belangrijk dat het bekken stil blijft terwijl armen of benen bewegen.
Een fysiotherapeut kijkt naar uw houding in zit, stand en beweging, en naar de rol van heupen en rug. Heeft u ook heupklachten, lees dan meer in ons artikel over oefeningen bij heupartrose.

Wanneer maakt u een afspraak?
U hoeft niet te wachten tot het niet meer gaat. Een afspraak is verstandig als:
de pijn uw slaap, werk of de zorg voor uw kind belemmert;
de pijn na de bevalling na drie weken niet afneemt maar erger wordt, het moment waarop de KNGF-richtlijn fysiotherapie aanraadt;
u niet weet welke oefeningen u veilig kunt doen of hoe ver u kunt gaan;
u buiten een zwangerschap bekken- of liespijn heeft, bijvoorbeeld door sport, dans of werk.
Past de pijn niet bij het beeld in dit artikel, voelt u zich ziek of bent u zwanger en maakt u zich zorgen? Neem dan eerst contact op met uw verloskundige of huisarts.
Onze kijk op bekkeninstabiliteit
Bij bekkenpijn zien we hoe belangrijk het is dat iemand zich gehoord voelt. Veel van onze patiënten zijn expats. Ze wonen ver van familie, kennen het Nederlandse zorgsysteem nog niet goed en moeten intussen met pijn voor een gezin of een baan zorgen. Wie dan zijn klachten in de eigen taal kan uitleggen, voelt zich al een stuk zekerder. De richtlijnen zijn helder: uitleg, de juiste dosering en oefeningen die bij u passen. Juist dat ‘bij u passen’ vraagt tijd. Daarom duren onze sessies 50 minuten. Zo kunnen we onderzoeken, uitleggen, oefenen en bijsturen in één afspraak, zonder haast. Ons team volgt elk jaar bijscholing, zodat onze aanpak aansluit bij wat nu bekend is. Onze patiënten geven ons gemiddeld een 9,6. Daar zijn we trots op, en het spoort ons aan om iedereen dezelfde zorgvuldige begeleiding te geven. Boris
Uw behandeling bij Salbar Fysiotherapie
Bij Salbar Fysiotherapie kunt u zonder verwijzing van de huisarts terecht voor onderzoek en behandeling van bekkenpijn, in het Nederlands, Engels of Russisch. Een eerste bezoek kost € 130 en een vervolgsessie fysiotherapie € 110. U betaalt per sessie en kunt de nota, afhankelijk van uw polis, declareren bij uw zorgverzekeraar.

Komt de reis naar de praktijk u nu slecht uit, bijvoorbeeld vlak na een bevalling? Dan zijn er andere mogelijkheden: een online consult (€ 110), een online oefenprogramma (€ 55 per 4 weken) of een huisbezoek (€ 155 per uur). Kinesiotaping kost € 17 en medische massage € 110. Alle tarieven vindt u op onze pagina met praktische informatie en tarieven. Wilt u meteen beginnen? Vul het intakeformulier in en maak een afspraak.
Veelgestelde vragen
Gaat bekkeninstabiliteit na de bevalling vanzelf over?
Bij veel vrouwen wel. Volgens de KNGF-richtlijn verloopt bekkenpijn in de eerste weken na de bevalling meestal heel gunstig. Wordt de pijn na drie weken juist erger of blijft u beperkt in uw dagelijks leven, dan is fysiotherapie aangewezen.
Wanneer mag ik na de bevalling weer oefenen?
De richtlijn adviseert over het algemeen geen actieve oefentherapie in de eerste vier tot zes weken. Daarna bouwt u stap voor stap op, eerst met rustige stabilisatieoefeningen en later met meer activiteit. Uw fysiotherapeut bepaalt samen met u het tempo.
Heb ik een verwijzing nodig voor fysiotherapie bij bekkenpijn?
Voor Salbar Fysiotherapie heeft u geen verwijzing van de huisarts nodig. U kunt zelf een afspraak maken via het intakeformulier op onze website.
Kunnen mannen ook bekkeninstabiliteit krijgen?
Pijn in en rond het bekken komt niet alleen voor bij zwangere vrouwen. Ook sporters, dansers en mensen die lang zitten of staan kunnen er last van krijgen. De aanpak is dezelfde: onderzoek naar de oorzaak, de belasting doseren en oefeningen voor de stabiliteit.
Bronnen
Aanbevelingen
