Oefeningen bij nekartrose: zo beweegt u veilig en met minder pijn

Bij nekartrose helpen rustige, regelmatige oefeningen om uw nek soepel te houden, de spieren rond de wervels sterker te maken en pijn beter te hanteren. Ze werken het best als ze passen bij wat er in úw nek gebeurt: een stijve, zeurende nek vraagt om andere oefeningen dan pijn die uitstraalt naar uw arm. Daarom beginnen de meeste mensen met een goed onderzoek en een oefenplan op maat. Hieronder vindt u zes oefeningen die u thuis kunt doen, hoe vaak u ze doet, waar het vaak misgaat en wanneer u beter hulp vraagt. Bij Salbar Fysiotherapie begeleiden we dat traject in het Nederlands, Engels of Russisch, zonder verwijzing van de huisarts.
Kort samengevat
Nekartrose (cervicale spondylose) is slijtage van de nekwervels. Ze kan stijfheid en pijn geven, en soms uitstraling naar de armen als een zenuw wordt geprikkeld.
De Nederlandse fysiotherapierichtlijn voor nekpijn adviseert actief blijven en geleidelijk opbouwen, met oefeningen die aansluiten bij uw eigen doelen en beperkingen.
Oefen dagelijks, kort en rustig, binnen een bereik waarin de pijn draaglijk blijft. Meer is niet beter.
Straalt de pijn uit naar uw arm, neemt de kracht of het gevoel af, of merkt u iets aan uw blaas of uw evenwicht, laat dit dan eerst beoordelen.
Een fysiotherapeut stemt de oefeningen af op uw nek en combineert ze waar nodig met mobilisatie of manuele therapie.
Inhoudsopgave
Wat is nekartrose precies?
Uw nek bestaat uit zeven wervels met daartussen tussenwervelschijven en kleine facetgewrichten. Met de jaren drogen de tussenwervelschijven wat in, worden de gewrichtsoppervlakken ruwer en maakt het lichaam soms extra botweefsel aan langs de randen van de wervels. Artsen noemen dit spondylose: volgens het Haaglanden MC is spondylose slijtage of artrose van de wervelkolom, die vaak in de nek voorkomt. In dat geval heet het cervicale spondylose, of in gewone taal nekartrose.
Slijtage op een röntgenfoto zegt niet alles. Veel mensen met zichtbare veranderingen hebben weinig last, en anderen met lichte veranderingen juist veel. Hoe uw nek beweegt, hoe sterk de spieren zijn en hoe u de dag doorbrengt, bepalen voor een groot deel hoeveel u merkt. Precies daar kunnen oefeningen iets doen.
Klachten die vaak bij nekartrose horen
Een stijve nek, vooral 's ochtends of na lang stilzitten
Zeurende pijn in de nek en tussen de schouderbladen
Kraken of knarsen bij het draaien van het hoofd
Hoofdpijn die vanuit de nek lijkt op te komen
Moeite met over de schouder kijken, bijvoorbeeld bij autorijden of fietsen
Soms drukt extra botweefsel op een zenuw. Het Haaglanden MC beschrijft dat de pijn dan kan uitstralen naar de armen en dat er soms minder kracht of gevoel is in armen of benen. Bij druk op het ruggenmerg kunnen ook de blaascontrole en het lopen veranderen. Op die situaties komen we verderop terug, omdat ze een andere aanpak vragen.
Waarom oefenen helpt bij een versleten nek
Rust voelt bij pijn logisch, maar een nek die weinig beweegt wordt meestal stijver en gevoeliger. De KNGF-richtlijn Nekpijn, de richtlijn van de Nederlandse beroepsvereniging voor fysiotherapeuten, adviseert daarom een fysiek actieve leefstijl en een actieve manier van omgaan met de klachten. Bij een normaal beloop luidt het advies: gerust zijn, actief blijven en matig en geleidelijk meer gaan oefenen.
Herstelt de nek minder vlot dan verwacht, dan adviseert dezelfde richtlijn oefentherapie te combineren met mobilisatie of manipulatie van de nek en de bovenrug. De oefeningen moeten volgens de richtlijn aansluiten bij de behoeften, beperkingen en doelen van de patiënt. Dat is de kern: niet één lijstje voor iedereen, maar oefeningen die passen bij wat uw nek nodig heeft.
Oefenen bij nekartrose heeft drie doelen:
Beweeglijkheid behouden. Rustig bewegen houdt de gewrichten soepel en voorkomt dat de nek verder verstijft.
Diepe nekspieren versterken. Deze kleine spieren dragen uw hoofd en ontlasten de wervels.
Schouders en bovenrug ontspannen. Veel nekpijn wordt erger door opgetrokken schouders en een ronde bovenrug.
Zes oefeningen voor thuis
Doe deze oefeningen zittend op een stevige stoel, met beide voeten op de grond en een rechte rug. Beweeg langzaam en adem rustig door. Een licht trekkend gevoel is prima, scherpe of uitstralende pijn niet.
1. Kin intrekken
Kijk recht vooruit en schuif uw kin rustig naar achteren, alsof u een dubbele kin maakt. Uw hoofd blijft recht, u knikt niet. Houd dit 5 tellen vast en ontspan. Herhaal dit 8 tot 10 keer.
Waar het misgaat: veel mensen buigen hun hoofd naar beneden in plaats van het naar achteren te schuiven. Leg eventueel een vinger op uw kin om de beweging te voelen. Deze oefening traint de diepe nekbuigers, de spieren die bij nekartrose vaak verzwakt zijn.
2. Hoofd draaien
Draai uw hoofd langzaam naar links tot u lichte spanning voelt, houd 3 tot 5 tellen vast en kom terug naar het midden. Doe hetzelfde naar rechts. Herhaal 5 keer per kant.
Waar het misgaat: doordrukken aan het eind van de beweging. Bij artrose kan dat de gewrichten prikkelen. Blijf binnen het bereik dat comfortabel voelt; dat bereik wordt met de weken vaak vanzelf groter.
3. Oor naar schouder
Kantel uw hoofd rustig met uw rechteroor richting uw rechterschouder, zonder de schouder op te trekken. Houd 10 tot 20 tellen vast. Laat tegelijk uw linkerschouder ontspannen naar beneden zakken. Wissel van kant en herhaal 2 tot 3 keer.
Waar het misgaat: met de hand aan het hoofd trekken. Bij een versleten nek is een zachte, actieve rek veiliger dan extra kracht.
4. Schouders rollen
Laat uw armen ontspannen langs uw lichaam hangen en maak 10 langzame, grote rondjes met uw schouders naar achteren, daarna 10 naar voren.
Waar het misgaat: te snel bewegen. Hoe trager, hoe meer de spieren tussen nek en schouders ontspannen. Fijn om tussen werkblokken door te doen.
5. Schouderbladen naar elkaar
Trek uw schouderbladen rustig naar achteren en iets naar beneden, alsof u ze in uw achterzakken wilt steken. Houd 5 tellen vast en ontspan. Herhaal 10 keer.
Waar het misgaat: de schouders optrekken richting de oren. Uw nek moet tijdens deze oefening juist lang en ontspannen blijven.
6. Bovenrug strekken
Vouw uw handen achter uw hoofd, ellebogen wijd. Leun met uw bovenrug over de rugleuning van de stoel naar achteren, kijk schuin omhoog en kom weer terug. Herhaal 5 tot 8 keer.
Waar het misgaat: het hoofd ver naar achteren laten vallen. De beweging komt uit de bovenrug, niet uit de nek. Een soepelere bovenrug ontlast de nek merkbaar; meer daarover leest u in ons stappenplan om uw nekmobiliteit te verbeteren.
Hoe vaak en hoe lang oefent u?
Regelmaat werkt beter dan intensiteit. Een korte reeks van 10 minuten per dag, eventueel verdeeld over twee of drie momenten, is voor de meeste mensen een goed begin. Wilt u een idee hoe zo’n korte, vaste oefenroutine eruitziet, dan geeft deze dagelijkse mobiliteitsroutine van tien minuten een handig voorbeeld van opbouw en volgorde. Ook een vast dagelijks houdingsplan van 5 tot 10 minuten laat goed zien hoe kleine, vaste momenten samen het verschil maken.
Gebruik deze vuistregels om te bepalen of een oefening goed voor u is:
Wat u merkt | Wat u doet |
Lichte spanning of trekgevoel tijdens de oefening | Doorgaan, dit is normaal |
Iets meer stijfheid die binnen een paar uur zakt | Doorgaan in hetzelfde tempo |
Pijn die de volgende dag duidelijk erger is | Minder herhalingen of een kleiner bewegingsbereik |
Scherpe pijn tijdens het bewegen | Die oefening stoppen en later voorzichtiger proberen |
Tintelingen, doof gevoel of pijn die naar de arm trekt | Stoppen en laten beoordelen |
Bouw rustig op: voelt een week oefenen goed, voeg dan een paar herhalingen toe of houd de positie iets langer vast. Let ook op wat u de rest van de dag doet. Wie acht uur achter een laptop zit, heeft meer aan een goed ingerichte werkplek plus pauzes dan aan een extra oefenreeks 's avonds. Spanning speelt eveneens mee; lees daarover ons artikel over nekpijn door stress.
Pijn die uitstraalt naar de arm: cervicale radiculopathie
Drukt slijtage of een uitpuilende tussenwervelschijf op een zenuwwortel, dan spreken artsen van cervicale radiculopathie, in Nederland meestal cervicaal radiculair syndroom (CRS) genoemd. Typisch is pijn die vanuit de nek naar de schouder, arm of hand trekt, soms met tintelingen, een doof gevoel of minder kracht.
Het goede nieuws: volgens de richtlijn Cervicaal Radiculair Syndroom van de Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie verloopt CRS doorgaans gunstig, en heeft een behandeling zonder operatie daarom in eerste instantie de voorkeur. Die bestaat naast uitleg meestal uit pijnmedicatie en fysiotherapie.
De oefeningen zijn bij CRS wel anders dan bij een stijve nek. De richtlijn (publicatiedatum 24 juli 2024) adviseert gerichte oefentherapie bij een therapeut met de juiste competenties te overwegen om de functie van de nek te verbeteren. In de eerste, prikkelbare fase ligt de nadruk op uitleg en op advies hoe u verergering voorkomt, met de juiste pijnmedicatie en mogelijk tijdelijk een half harde halskraag in de eerste weken, die u daarna weer afbouwt. Bespreek pijnmedicatie altijd met uw huisarts.
Praktisch betekent dit: oefeningen die bij een gewone stijve nek prettig zijn, zoals ver draaien of zijwaarts kantelen, kunnen een geprikkelde zenuw juist verergeren. Waarom dat zo is en wat wel werkt, leest u in ons artikel over nekpijn die uitstraalt naar de arm. Bij uitstraling is een oefenplan op maat dus geen luxe, maar de veilige route.

Wanneer neemt u contact op met uw huisarts?
De meeste nekklachten bij artrose zijn vervelend maar niet gevaarlijk. Neem wel contact op met uw huisarts, of met de huisartsenpost buiten kantooruren, als u een van deze signalen merkt:
De pijn gaat uitstralen naar uw arm, of de kracht of het gevoel in uw arm neemt af (Thuisarts.nl)
U krijgt minder kracht of gevoel in beide armen of in uw benen
U merkt dat u uw plas minder goed kunt ophouden
Uw lopen wordt onzeker of wankel, alsof u uw evenwicht verliest
De laatste drie kunnen wijzen op druk op het ruggenmerg, zoals het Haaglanden MC beschrijft. Wacht daar niet mee.
Ook tijdens een behandeling houdt de fysiotherapeut de vinger aan de pols. De KNGF-richtlijn adviseert de behandeling af te ronden zodra de afgesproken doelen zijn bereikt. Is er na zes weken geen verbetering, dan neemt de fysiotherapeut, met uw akkoord, contact op met de huisarts of bedrijfsarts.
Wat een fysiotherapeut toevoegt aan oefenen
Thuis oefenen is belangrijk, maar het werkt het best binnen een plan. Zo ziet een behandeltraject bij nekartrose er in grote lijnen uit:
Vraaggesprek en onderzoek. De fysiotherapeut brengt uw klachten in kaart, test beweeglijkheid, kracht en zenuwfunctie en kijkt of er signalen zijn die een arts moet beoordelen. Hier wordt duidelijk of het om een stijve, versleten nek gaat of om een geprikkelde zenuw. Dat onderscheid kunt u zelf moeilijk maken.
Een oefenplan dat bij u past. Welke oefeningen, hoeveel herhalingen en in welk bereik: dat hangt af van uw nek, uw werk en uw doelen. Een kantoorwerker, een danser en iemand die net een operatie achter de rug heeft, krijgen elk een ander schema.
Behandeling met de handen. Waar nodig combineert de fysiotherapeut de oefeningen met mobilisatie of manuele therapie, precies zoals de KNGF-richtlijn adviseert wanneer herstel achterblijft. Een overzicht van mogelijke behandelingen vindt u in 8 bewezen methoden bij nekklachten.
Bijsturen. Na elke sessie wordt gekeken wat werkt en wat niet. Oefeningen worden zwaarder als het kan en lichter als het moet. Zo voorkomt u de twee valkuilen van zelf oefenen: te voorzichtig blijven, of te snel te veel doen.
Zelfstandig verder. Het doel is dat u uw klachten zelf leert hanteren, met een vaste routine die u ook na de behandeling volhoudt.
Oefenen met begeleiding bij Salbar Fysiotherapie
Bij Salbar Fysiotherapie kunt u zonder verwijzing van de huisarts terecht voor nekklachten, ook bij nekartrose en uitstralende pijn. Een sessie duurt 50 minuten, zodat er tijd is voor onderzoek, behandeling en het rustig doornemen van uw oefeningen. U wordt geholpen in het Nederlands, Engels of Russisch, wat voor veel expats het verschil maakt wanneer ze precies willen uitleggen wat ze voelen.

Een eerste bezoek kost € 130 en een vervolgsessie fysiotherapie € 110. Woont u verder weg of wilt u vooral thuis oefenen, dan is er een online consultatie voor € 110 en een online oefenprogramma voor € 55 per 4 weken. Ontstaat uw nekpijn vooral achter het bureau, dan kijken we tijdens een ergonomie consultatie (€ 110) naar uw werkplek. Alle tarieven en praktische informatie over verzekeringen vindt u op onze pagina met patiënteninformatie. Wilt u direct beginnen, vul dan het intakeformulier in en maak een afspraak.
Onze kijk op oefenen bij nekartrose
Veel patiënten komen bij ons nadat ze weken zelf oefeningen van internet hebben gedaan. Ze zijn gemotiveerd, maar weten niet of hun klachten een stijve, versleten nek zijn of een geprikkelde zenuw. Juist dat verschil bepaalt welke oefening helpt en welke irriteert. Daarom nemen we voor het eerste bezoek en elke sessie 50 minuten. Dan is er ruimte om goed te onderzoeken, uw nek te behandelen en samen de oefeningen te doen tot ze goed zitten. Uitleg in uw eigen taal hoort daarbij: wie in het Nederlands, Engels of Russisch precies kan vertellen wat er gebeurt als de pijn naar de arm trekt, krijgt een betere diagnose. Ons team volgt elk jaar bijscholing, zodat de oefeningen en behandelingen aansluiten bij de huidige richtlijnen. Onze patiënten waarderen dat met een 9,6. Nekartrose gaat niet weg, maar met de juiste oefeningen en begeleiding kunt u weer vrij bewegen en ontspannen door uw dag gaan. Boris
Veelgestelde vragen
Kan nekartrose genezen met oefeningen?
De slijtage zelf verdwijnt niet, maar de klachten kunnen wel flink afnemen. Oefeningen maken de nek soepeler en de spieren sterker, waardoor de wervels minder belast worden. Veel mensen merken na enkele weken regelmatig oefenen dat ze beter kunnen draaien en minder pijn hebben.
Wat is het verschil tussen nekartrose en een nekhernia?
Bij nekartrose gaat het om slijtage van de wervels, tussenwervelschijven en kleine gewrichten, die zich vaak geleidelijk ontwikkelt. Bij een nekhernia puilt een tussenwervelschijf uit en drukt die op een zenuw, wat vaak plotselinger uitstralende armpijn geeft. Beide kunnen een cervicaal radiculair syndroom veroorzaken, en dan is een oefenplan op maat de veilige keuze.
Mag ik oefenen als mijn nek kraakt?
Kraken of knarsen bij het bewegen komt veel voor bij nekartrose en is op zichzelf meestal geen reden om te stoppen. Beweeg wel rustig en vermijd schokkerige bewegingen. Gaat het kraken samen met scherpe pijn, tintelingen of uitstraling naar de arm, laat uw nek dan onderzoeken.
Heb ik een verwijzing nodig voor fysiotherapie bij nekklachten?
Bij Salbar Fysiotherapie is geen verwijzing van de huisarts nodig. U kunt zelf een afspraak maken via het intakeformulier. Of en hoeveel uw zorgverzekering vergoedt, hangt af van uw polis; op onze patiëntenpagina leest u hoe declareren werkt.
Hoe lang duurt het voordat oefeningen effect hebben?
Dat verschilt per persoon en per klacht. Vaak merkt u binnen enkele weken dat de nek soepeler aanvoelt, mits u dagelijks oefent. Volgens de KNGF-richtlijn wordt na zes weken zonder verbetering samen met uw huisarts naar een vervolgstap gekeken.
Bronnen
Aanbevelingen
