top of page
Zoeken

Hallux rigidus oefeningen: zo blijft uw grote teen soepel

Foto van schrijver: Boris Feldman
Boris Feldman
8 minuten geleden
10 minuten om te lezen

Een vrouw tilt zittend haar grote teen op.

Een stijve, pijnlijke grote teen merkt u bij elke stap: 's ochtends bij het opstaan, op de trap, tijdens het hardlopen of na een lange dag op de werkvloer. Met gerichte oefeningen kunt u het gewricht soepeler maken, de spieren rond uw voet sterker maken en weer beter leren afwikkelen. Het werkt het best als u begint met een goede beoordeling van uw voet en een oefenprogramma dat past bij hoe ver de slijtage is. Bij Salbar Fysiotherapie kunt u daarvoor zonder verwijzing van de huisarts terecht, in het Nederlands, Engels of Russisch. Hieronder leest u welke oefeningen bij hallux rigidus passen, hoe u ze veilig opbouwt en wat u naast het oefenen kunt doen.



Kort samengevat

 

  • Hallux rigidus is artrose van het grote teengewricht: het kraakbeen slijt, de teen wordt stijf en afwikkelen doet pijn.

  • Oefeningen richten zich op drie dingen: de beweeglijkheid van de teen, de kracht van de voet- en kuitspieren en een betere manier van lopen.

  • Oefen dagelijks en kort, binnen een pijngrens die u zelf in de gaten houdt, en bouw rustig op.

  • Schoenen met een stevige zool en voldoende ruimte bij de knobbel ontlasten het gewricht tussen de oefeningen door.

  • Een fysiotherapeut stelt vast welke oefeningen bij uw voet passen en voegt mobilisatie, looptraining en tape toe waar dat helpt.

 

Inhoudsopgave

 

 

Wat er gebeurt bij een stijve grote teen

 

Bij hallux rigidus raakt het gewricht tussen het binnenste middenvoetsbeentje en het eerste kootje van de grote teen versleten. Volgens het St. Antonius Ziekenhuis wordt het kraakbeen dun of verdwijnt het, waardoor ruwe botoppervlakken langs elkaar schuren. Dat geeft pijn en stijfheid, en de huid rond het gewricht kan dik, rood en gevoelig worden.

 

De klachten die u daarbij kunt merken, zijn volgens Gelre ziekenhuizen:

 

  1. pijn in het grote teengewricht;

  2. stijfheid, vaak vooral 's ochtends;

  3. pijn bij het afwikkelen van de voet;

  4. pijn aan de buitenkant van de voorvoet, omdat u ongemerkt over de buitenrand gaat lopen;

  5. zwelling van het gewricht;

  6. een harde bobbel (osteofyt, een botuitsteeksel) bovenop de teen.

 

Dat over de buitenkant lopen is precies waarom oefenen zo zinvol is. Het Jeroen Bosch Ziekenhuis legt uit dat afwikkelen steeds moeilijker wordt naarmate het gewricht stijver is. Daardoor ontstaan startklachten bij de eerste stappen en kunnen andere delen van de voet overbelast raken. Als oorzaken noemt het ziekenhuis onder meer artrose, een te strakke buigpees, een eerdere breuk, jicht en reumatoïde artritis.

 

Het Slingeland Ziekenhuis geeft aan dat de klachten meestal voorkomen bij mensen ouder dan 50, maar ook bij jongere sporters na een blessure. Denk aan voetballers, hardlopers en dansers die vaak op de bal van de voet staan.

 

Wat oefenen voor uw teen kan betekenen

 

Oefeningen zijn een vaste pijler van de behandeling van artrose in de grote teen. Een Cochrane-review uit 2023 noemt warmte en koude, mobilisatie en manipulatie, rekoefeningen, spierversterking, looptraining, voetorthesen en schoenaanpassingen als niet-chirurgische behandelingen. Het doel is pijn en stijfheid te verminderen en verdere slijtage van het gewricht te voorkomen.

 

In de praktijk betekent dit dat een goed programma uit meer bestaat dan alleen de teen buigen. U werkt aan de beweeglijkheid van het gewricht zelf, aan soepele kuitspieren (een stugge kuit legt extra druk op de voorvoet) en aan sterke kleine voetspieren die uw voetboog ondersteunen. Daarna leert u weer zo normaal mogelijk af te wikkelen, zodat de rest van uw voet, uw knie en uw heup niet gaan compenseren.


Vier onderdelen van oefenen bij een stijve teen

Zes oefeningen bij hallux rigidus

 

De oefeningen hieronder vormen een rustige basisroutine van ongeveer tien minuten. Doe ze op blote voeten of op sokken, op een stevige ondergrond. Heeft u net een operatie gehad of is uw teen op dit moment rood, warm en sterk gezwollen, wacht dan met oefenen en laat uw voet eerst beoordelen.

 

1. Warm worden: enkelpompen en een warm voetbad

 

Ga zitten met uw benen gestrekt. Beweeg uw voeten afwisselend naar u toe en van u af, rustig en zo ver als prettig is. Doe dit ongeveer een minuut. Op koude ochtenden helpt een paar minuten een warm voetbad of een warme handdoek om de teen voor te bereiden; warmte wordt in de Cochrane-review ook genoemd als onderdeel van de behandeling.

 

Waar het misgaat: te snel beginnen met de zwaardere oefeningen op een koude, stijve teen. Neem deze eerste minuut altijd de tijd.

 

2. Actief buigen en strekken van de grote teen

 

Zet uw voet plat op de grond terwijl u zit. Til alleen uw grote teen op, terwijl de andere tenen en de bal van uw voet blijven liggen. Houd twee seconden vast en druk de teen daarna zacht in de grond. Herhaal dit ongeveer tien keer.

 

Waar het misgaat: de hele voorvoet optillen in plaats van alleen de teen. Kijk naar uw voet of leg een vinger op de bal van de voet om te voelen of die blijft liggen.

 

3. Zelfmobilisatie met de hand

 

Leg uw voet op uw andere knie. Houd met de ene hand de middenvoet vast, vlak achter het gewricht. Pak met de andere hand de grote teen en trek hem eerst heel licht in de lengte van u af, alsof u het gewricht wat ruimte geeft. Beweeg de teen daarna rustig omhoog en omlaag binnen een pijnvrij bereik. Houd de uiterste stand een paar seconden vast en doe dit ongeveer een minuut.

 

Waar het misgaat: forceren. Het gewricht heeft bij hallux rigidus vaak een harde, benige grens door de bobbel bovenop. Daar duwt u niet doorheen. Hoe ver u veilig kunt gaan, verschilt per voet: dit is bij uitstek de oefening die u het best eerst samen met een fysiotherapeut leert, die ook zelf mobiliseert waar uw handen tekortschieten.

 

4. Kuitrek met gestrekte en met gebogen knie

 

Ga met uw handen tegen een muur staan, het pijnlijke been achter. Houd de hiel op de grond en de knie gestrekt, en duw de heup naar voren tot u rek voelt in de kuit. Houd ongeveer 30 seconden vast. Buig daarna de achterste knie licht, met de hiel nog steeds op de grond, zodat u de diepere kuitspier rekt. Doe beide versies twee tot drie keer.

 

Waar het misgaat: de voet naar buiten draaien of de voetboog laten inzakken. Houd uw tenen recht naar voren. Voelt de rek in de voorvoet onprettig, zet dan de voorvoet op een opgerolde handdoek zodat de grote teen minder wordt gestrekt.

 

5. Kracht voor de voetspieren: handdoek grijpen en de korte voet

 

Leg een handdoek voor uw voet op de grond. Trek hem met uw tenen naar u toe, stukje voor stukje, en duw hem daarna weer terug. Doe dit één tot twee minuten.


Met haar tenen trekt ze een handdoek over de vloer.

Voor de korte voet zet u uw voet plat neer en trekt u de bal van de voet zacht richting de hiel, zonder de tenen te krullen. De voetboog komt daardoor iets omhoog. Houd vijf seconden vast en herhaal tien keer.

 

Waar het misgaat: krampachtig met de tenen klauwen. De kracht moet uit de voetboog komen, niet uit gekrulde tenen.

 

Wie naast het oefenen ook naar voeding voor de gewrichten kijkt, kan meer lezen over een praktisch protocol rond collageen. Bespreek aanvullende middelen wel met uw behandelaar of huisarts als u medicijnen gebruikt.

 

6. Afwikkelen en balans

 

Loop langzaam door de kamer en let bewust op hoe uw voet de grond raakt: hiel, middenvoet, en dan zo goed als het gaat over de voorvoet en de grote teen. Neem kleine stappen, zodat de teen minder ver hoeft te buigen. Sluit af met balans: sta op één been, eventueel met een hand aan een stoel, en houd 20 tot 30 seconden vast.

 

Waar het misgaat: grote passen nemen of op de tenen gaan staan. Die vragen juist de buiging die uw teen niet heeft. Hielheffen en sprongen horen pas later in een programma, als uw fysiotherapeut ziet dat het gewricht dat aankan.

 

Hoe vaak u oefent en hoeveel pijn mag

 

Kort en vaak werkt bij een stijf gewricht meestal beter dan lang en zelden. Een praktische opbouw:

 

Fase

Wat u doet

Hoe vaak

Eerste twee weken

Oefening 1, 2, 4 en 6

Dagelijks, één korte ronde

Daarna

Alle zes, met iets meer herhalingen of langere balans

Dagelijks, eventueel 's ochtends en 's avonds

Bij een opvlamming

Alleen 1, 2 en 4, rustig en kleiner

Tot de pijn weer op het oude niveau is

Gebruik een eenvoudige pijnregel. Licht ongemak tijdens het oefenen mag, zolang de pijn binnen een uur weer zakt en uw teen de volgende ochtend niet stijver of dikker is dan normaal. Is dat wel zo, dan was het te veel: doe minder herhalingen of een kleinere beweging en bouw daarna weer op.

 

Stop en neem contact op met uw huisarts als uw teen plotseling heel pijnlijk, rood, warm en gezwollen wordt. Jicht en reumatoïde artritis kunnen namelijk ook een oorzaak zijn, en die vragen een eigen aanpak.

 

Heeft u ook pijn onder de bal van de voet, omdat u ongemerkt anders bent gaan lopen? Lees dan ook ons artikel over metatarsalgie behandelen.

 

Schoenen en dagelijkse belasting

 

Tussen de oefeningen door draagt uw schoen een groot deel van de belasting. Het St. Antonius Ziekenhuis adviseert bij klachten eerst het schoeisel aan te passen:

 

  1. kies wijder schoeisel of laat de schoen oprekken bij de knobbel;

  2. kies een stijve zool die aan de punt geleidelijk dunner wordt, zodat het gewricht minder ver wordt gestrekt.

 

Wat betekent dat in de praktijk? Buig de schoen in de winkel bij de punt: buigt hij makkelijk dubbel, dan moet uw teen dat werk doen. Een zool die pas vooraan iets meegeeft, laat de schoen voor u afwikkelen. Vermijd hoge hakken, want die zetten de grote teen juist in de gestrekte stand die pijn doet. Werkt u lang staand, wissel dan houdingen af en plan uw oefeningen voor en na uw dienst. Zit u veel, dan is een korte ronde van oefening 1 en 2 onder het bureau een makkelijke manier om de teen soepel te houden.

 

Bij mensen met meer slijtage komt soms een operatie in beeld. Bij milde slijtage kan een chirurg de botranden weghalen (een cheilectomie), zodat de bult verdwijnt en de teen meer kan bewegen, zo beschrijft het St. Antonius. Ook na zo’n ingreep blijven oefenen en goed afwikkelen belangrijk voor uw herstel.

 

Wanneer fysiotherapie bij hallux rigidus zinvol is

 

Zelf oefenen is de basis, maar veel mensen lopen tegen dezelfde vragen aan: hoe ver mag ik de teen buigen, waarom doet mijn knie nu ook pijn, en waarom wordt het niet beter? Daar maakt begeleiding het verschil.

 

Het Beweeghuis van het Maastricht UMC+ beschrijft hoe dat begint: de fysiotherapeut bespreekt uw klachten en doet lichamelijk onderzoek. Afhankelijk van de klachten gaat u eerst naar een arts of start u direct met fysiotherapie, met als eerste doel de pijn in uw voet minder te maken, met een behandeling die aansluit bij uw dagelijkse activiteiten.

 

Die laatste zin is de kern. Een danseres heeft een ander programma nodig dan iemand die de hele dag in een magazijn staat of een expat die net is begonnen met fietsen naar kantoor. Een fysiotherapeut kijkt naar:

 

  1. De oorzaak en de fase. Gaat het om artrose, een eerdere blessure of iets dat eerst door een arts moet worden bekeken?

  2. Uw looppatroon. Waar compenseert u, en welke klachten in voet, knie, heup of rug komen daaruit voort?

  3. Mobilisatie. Met de hand kan de therapeut het gewricht gerichter en verder bewegen dan u zelf kunt.

  4. Opbouw. Wanneer u veilig van rustige oefeningen naar hielheffen, traplopen of sport kunt gaan.

  5. Ondersteuning. Tape om het gewricht tijdelijk te ontlasten en advies over schoenen.

 

Heeft u ook artrose in andere gewrichten, dan zijn de principes vergelijkbaar. Lees bijvoorbeeld onze artikelen over knieartrose oefeningen en heupartrose oefeningen.

 

Uw voet laten beoordelen bij Salbar Fysiotherapie

 

Bij Salbar Fysiotherapie kunt u zonder verwijzing van de huisarts terecht. Uw eerste bezoek kost € 130; vervolgsessies fysiotherapie kosten € 110 en duren 50 minuten, zodat er tijd is voor onderzoek, behandeling en het samen doornemen van uw oefeningen. U wordt geholpen in het Nederlands, Engels of Russisch.


Salbarfysiotherapie

Wilt u thuis verder met begeleiding op afstand? Een online oefenprogramma kost € 55 per vier weken en een online consultatie € 110. Kinesiotaping is mogelijk voor € 17. Bekijk alle tarieven en praktische informatie over verzekeringen of vul direct het intakeformulier in om een afspraak te maken.

 

Onze kijk op oefenen bij een stijve grote teen

 

Een stijve grote teen lijkt een klein probleem, maar we zien hoe groot de invloed is op het hele lichaam. Wie elke stap anders zet, voelt dat na een tijd ook in de voorvoet, de knie of de onderrug. Daarom kijken we nooit alleen naar de teen, maar naar hoe u staat, loopt en beweegt in uw dagelijks leven.   Oefeningen zijn daarbij de motor van uw herstel. Ze werken het best als ze kloppen voor uw voet: de juiste mobilisatie, op het juiste moment opgebouwd, met een duidelijke pijngrens. Daarvoor nemen we de tijd. Een sessie van 50 minuten geeft ruimte om te onderzoeken, te behandelen en samen te oefenen tot u zeker weet dat u het thuis goed doet.   Veel van onze patiënten zijn expats. Uitleggen wat er met uw voet aan de hand is, gaat nu eenmaal makkelijker in uw eigen taal. Ons team volgt elk jaar nascholing, zodat uw behandeling aansluit bij de huidige kennis. Zo begint u uw herstel met vertrouwen, stap voor stap.   Boris

 

Veelgestelde vragen over hallux rigidus

 

Kan hallux rigidus weer helemaal soepel worden met oefeningen?

 

Versleten kraakbeen groeit niet terug, dus het doel is niet een volledig nieuwe teen. Met oefeningen werkt u wel aan minder pijn, minder stijfheid en een betere afwikkeling, en helpt u verdere achteruitgang te beperken. Veel mensen merken daardoor dat lopen, sporten en werken weer prettiger gaan.

 

Wat is het verschil tussen hallux limitus en hallux rigidus?

 

Bij hallux limitus kan de grote teen minder ver buigen dan normaal, maar is er nog beweging. Bij hallux rigidus is het gewricht door slijtage verder verstijfd. De oefeningen lijken op elkaar, alleen de opbouw en het bereik verschillen per fase.

 

Heb ik een verwijzing nodig voor fysiotherapie?

 

Voor fysiotherapie in Nederland is meestal geen verwijzing van de huisarts nodig, en bij Salbar Fysiotherapie kunt u zonder verwijzing een afspraak maken. Bij een plotseling rode, warme en dikke teen gaat u wel eerst naar uw huisarts, omdat jicht of reuma de oorzaak kan zijn.

 

Welke schoenen zijn goed bij hallux rigidus?

 

Kies schoenen met voldoende ruimte bij de knobbel en een stevige zool die vooraan pas licht meegeeft. Zo hoeft uw grote teen minder te buigen bij elke stap. Hoge hakken en heel slappe, platte schoenen geven juist meer druk op het gewricht.

 

Bronnen

 

Aanbevelingen

 

 
 
bottom of page