Een knakkende enkel na een verstuiking: misschien zijn niet alleen de enkelbanden beschadigd.
- Boris Feldman
- 13 aug
- 5 minuten om te lezen
Een knakkende enkel na een verstuiking: misschien zijn niet alleen de enkelbanden beschadigd
Na het verzwikken van de enkel wordt meestal een verstuiking van de buitenste enkelbanden vastgesteld. Maar wat als de zwelling afneemt en u toch een pijnlijke klik, een verspringend gevoel of instabiliteit aan de buitenzijde van de enkel blijft ervaren?
Dan kunnen de peroneuspezen betrokken zijn.
Wat gebeurt er bij een peroneuspees-subluxatie?
De pezen van de musculus peroneus longus en musculus peroneus brevis lopen langs de buitenzijde van het onderbeen en vervolgens achter de laterale malleolus: het uitstekende bot aan de buitenkant van de enkel.
De pezen worden in hun groeve gehouden door een stevige bindweefselband: het superieure peroneale retinaculum, afgekort SPR.
Bij een plotselinge enkelblessure kan het SPR uitrekken, scheuren of gedeeltelijk van het bot loskomen. Hierdoor kan één of kunnen beide peroneuspezen tijdens het bewegen uit hun normale groeve schuiven en over de buitenenkel springen. Dit noemen we peroneuspees-subluxatie of peroneale peesinstabiliteit.
Er bestaat ook een vorm waarbij de pezen binnen hun gezamenlijke peesschede ten opzichte van elkaar verspringen, zonder volledig over de buitenenkel heen te bewegen. Dit wordt intrasheath-subluxatie genoemd.
Hoe ontstaat deze blessure?
De blessure kan ontstaan tijdens een plotselinge beweging van de enkel, bijvoorbeeld bij:
een verkeerde landing na een sprong;
landen op de voet van een andere speler;
een onverwachte draaibeweging;
tennis, basketbal, voetbal of andere sporten met snelle richtingsveranderingen;
krachtig aanspannen van de peroneusspieren terwijl de enkel plotseling beweegt.
Omdat de blessure vaak tijdens een verzwikking ontstaat, wordt deze regelmatig aangezien voor een gewone beschadiging van de buitenste enkelbanden.
Welke klachten passen bij peroneuspees-subluxatie?
Mogelijke symptomen zijn:
pijn en zwelling achter de buitenenkel;
een voelbare of hoorbare klik of knak;
het gevoel dat er iets over het enkelbot heen springt;
pijn tijdens afzetten, hardlopen of van richting veranderen;
een instabiel gevoel of het idee dat de enkel wegzakt;
pijn bij het naar buiten bewegen van de voet tegen weerstand;
aanhoudende klachten na een ogenschijnlijk normale enkelverstuiking.
Bij een beschadiging van het ligamentum talofibulare anterius, oftewel de ATFL-enkelband, bevindt de pijn zich meestal meer vóór en onder de buitenenkel. Bij peroneuspeesproblemen ligt de pijn doorgaans achter de buitenenkel.
Beide letsels kunnen echter tegelijkertijd aanwezig zijn.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De fysiotherapeut onderzoekt:
het mechanisme van de oorspronkelijke blessure;
de exacte locatie van pijn en zwelling;
de stabiliteit van de enkelbanden;
de kracht van de peroneusspieren;
de positie en beweging van de peroneuspezen;
eventuele zichtbare of voelbare verplaatsing van de pezen.
Tijdens het onderzoek kan voorzichtig worden gevraagd om de voet naar boven en naar buiten te bewegen, eventueel tegen lichte weerstand. Hierdoor kan het verspringen soms zichtbaar of voelbaar worden.
Deze test alleen is echter niet voldoende om de diagnose met zekerheid vast te stellen. Bovendien moet het knakken niet herhaaldelijk worden uitgelokt, omdat dit de pees verder kan irriteren.
Dynamische echografie of MRI?
Dynamische echografie is bijzonder geschikt voor het onderzoeken van peroneuspeesinstabiliteit. Tijdens de echo beweegt de patiënt de voet, terwijl de onderzoeker in real time bekijkt of de pezen uit hun groeve schuiven.
Een gewone MRI wordt in rust uitgevoerd. Daardoor kunnen de pezen tijdens het onderzoek normaal op hun plaats liggen, ook wanneer ze tijdens bewegen wel verspringen.
Een MRI kan daarentegen waardevol zijn voor het opsporen van:
een scheur in een peroneuspees;
schade aan het SPR;
peesschede-irritatie;
kraakbeen- of botletsel;
bijkomende enkelbandbeschadiging;
andere oorzaken van pijn aan de buitenzijde van de enkel.
Dynamische echografie en MRI kunnen elkaar daarom aanvullen.
Hoe wordt peroneuspees-subluxatie behandeld?
De behandeling hangt af van:
hoe recent de blessure is;
de ernst van de instabiliteit;
eventuele beschadiging van de pezen;
het activiteitenniveau van de patiënt;
de sportbelasting;
de aanwezigheid van bijkomende enkelletsels.
Behandeling van een recente blessure
Bij een acute blessure kan tijdige immobilisatie noodzakelijk zijn. Het doel is om het beschadigde retinaculum gelegenheid te geven weer aan het bot vast te groeien.
Afhankelijk van de situatie kan de arts kiezen voor een onderbeengips of een rigide walker. In de wetenschappelijke literatuur zijn de beste conservatieve resultaten beschreven na immobilisatie zonder belasting gedurende minimaal zes weken.
Alleen een elastische enkelbandage of een korte periode van tapen biedt bij duidelijke instabiliteit mogelijk onvoldoende stabiliteit voor herstel van het SPR.
De juiste behandeling moet daarom tijdig met een huisarts, sportarts of orthopedisch chirurg worden afgestemd.
Fysiotherapeutische revalidatie
Zodra de beschadigde structuren voldoende stabiel zijn, richt de fysiotherapie zich op het geleidelijk herstellen van:
de beweeglijkheid van de enkel;
een normaal looppatroon;
de kracht van de peroneusspieren;
de kracht van de kuit- en voetspieren;
balans en proprioceptie;
controle van de enkel tijdens springen en landen;
veilig afzetten en veranderen van richting;
sportspecifieke belasting.
Balans- en krachtoefeningen kunnen een beschadigd en losgeraakt SPR niet opnieuw aan het bot bevestigen. Ze zijn echter wel belangrijk voor het functionele herstel en voor de behandeling van eventuele bijkomende enkelinstabiliteit.
In de vroege fase zijn agressieve massage, IASTM, diepe fricties en andere intensieve behandelingen rechtstreeks over het beschadigde retinaculum niet aangewezen.
Wanneer is een operatie nodig?
Bij aanhoudende pijnlijke subluxatie, chronische instabiliteit of een bijkomende peesscheur kan een beoordeling door een orthopedisch chirurg met expertise in voet- en enkelproblematiek nodig zijn.
Dit geldt in het bijzonder voor sporters die willen terugkeren naar activiteiten met:
sprinten;
springen;
draaien;
plotseling remmen;
snelle richtingsveranderingen.
Tijdens een operatie kan het beschadigde SPR worden hersteld of gereconstrueerd. Indien anatomisch noodzakelijk kan de groeve achter de fibula worden verdiept. Een beschadigde peroneuspees kan tegelijkertijd worden gehecht of behandeld.
Het verdiepen van de groeve is niet automatisch bij iedere patiënt nodig. De keuze van de operatietechniek hangt af van de anatomie, de ernst van de instabiliteit en eventuele bijkomende peesschade.
Wanneer moet u medisch advies vragen?
Laat de enkel tijdig beoordelen wanneer:
een pees zichtbaar of voelbaar over het enkelbot springt;
de enkel na een verstuiking blijft knakken;
de pijn vooral achter de buitenenkel zit;
u niet normaal op de voet kunt staan;
er sprake is van toenemende zwelling of verkleuring;
de enkel herhaaldelijk wegzakt;
sporthervatting niet lukt;
de klachten ondanks revalidatie blijven bestaan.
Belangrijk om te onthouden
Een pijnlijke klik achter de buitenenkel na een verstuiking is niet altijd het gevolg van een gewone enkelbandblessure. Soms zijn de peroneuspezen en het superieure peroneale retinaculum beschadigd.
Een vroege herkenning is belangrijk. Dynamische echografie kan de beweging van de pezen zichtbaar maken, terwijl een MRI aanvullende schade kan aantonen.
Probeer het knakken niet steeds opnieuw zelf uit te lokken. Laat de enkel gericht onderzoeken en bespreek tijdig welke behandeling het beste past bij uw blessure, dagelijkse activiteiten en sportdoelen.
Heeft u na een enkelverstuiking nog steeds pijn, instabiliteit of een knakkend gevoel achter de buitenenkel?
Bij Salbar Fysiotherapie onderzoeken we niet alleen de enkelbanden, maar ook de beweging en belastbaarheid van de peroneuspezen.
Salbar Fysiotherapie – Vinkeveen
